Jak sprzedać obraz polskiego artysty?
Odziedziczony obraz, grafika kupiona przed laty, rzeźba z mieszkania rodziców. Poniżej opisuję po kolei, jak ustalić, co to jest, ile może być warte i którą drogą sprzedać. Także wtedy, gdy ta droga nie prowadzi do mnie.
Ustal, co to za dzieło
To pytanie decyduje o cenie bardziej niż nazwisko. Ten sam artysta może mieć na rynku obrazy warte setki tysięcy złotych i grafiki warte kilkaset. Zanim zapytasz kogokolwiek o cenę, spróbuj odpowiedzieć na cztery pytania.
Oryginał czy reprodukcja?
Pod lupą (wystarczy 10×) druk reprodukcyjny pokazuje regularną siatkę kolorowych punktów. Farba na oryginale leży jednolicie, często z wyczuwalną fakturą. Wiele „obrazów” z domowych ścian to oprawione reprodukcje, kupione w dobrej wierze.
Jaka technika?
Olej, tempera, gwasz, akwarela, rysunek, grafika (litografia, serigrafia, drzeworyt), rzeźba. Praca unikatowa i odbitka z nakładu to różne kategorie cenowe, nawet u tego samego autora.
Kto jest autorem?
Sygnatura bywa w rogu, na odwrociu albo na blejtramie. Nieczytelna lub brakująca sygnatura nie przekreśla dzieła, a widoczne nazwisko nie przesądza o autorstwie.
Skąd pochodzi?
Rachunek z galerii, katalog wystawy, stara etykieta, pieczątka, dedykacja, wspomnienie rodziny. Każdy taki ślad pomaga. Niczego nie usuwaj z odwrocia i nie czyść obrazu przed wyceną.
Sprawdź ceny samodzielnie
Wyniki aukcji w Polsce są w dużej mierze jawne. Kwadrans w archiwach to najlepsza ochrona przed zaniżoną ofertą, z czyjejkolwiek strony, także mojej.
DESA Unicum →
Największy dom aukcyjny w Polsce. Strony artystów z archiwum wyników.
Agra-Art →
Długa historia notowań, wyszukiwarka po autorze.
OneBid →
Zbiera aukcje wielu mniejszych domów aukcyjnych, dobre źródło dla grafik i prac na papierze.
Artinfo →
Portal rynku sztuki z wyszukiwarką wyników aukcji.
Porównując ceny, zwróć uwagę na trzy rzeczy:
- Cena wywoławcza czy uzyskana? Wywoławcza to tylko punkt wyjścia. Liczy się cena, za którą praca naprawdę się sprzedała, a część prac nie sprzedaje się wcale.
- Z opłatą czy bez? Ceny podawane po aukcji często zawierają opłatę doliczaną kupującemu. Sprzedający dostaje cenę młotkową pomniejszoną o własną prowizję.
- Czy to naprawdę porównywalna praca? Ta sama technika, podobny format, okres i stan. Rekord artysty dotyczy zwykle jego najlepszego obrazu, a nie typowej pracy.
Przewodniki po wycenie konkretnych artystów:
Wybierz sposób sprzedaży
Jestem kolekcjonerem i kupuję do własnego zbioru, więc mam w tym interes. Dlatego piszę też wprost, kiedy inna droga jest lepsza.
Dom aukcyjny
Za: konkurencja wielu kupujących, przy pracy wybitnej zwykle najwyższa cena; fachowy opis katalogowy.
Przeciw: prowizja od sprzedającego, czekanie na termin aukcji (często miesiące), brak gwarancji sprzedaży. Przed oddaniem pracy poproś o umowę i tabelę opłat, w tym za ubezpieczenie, zdjęcia i zwrot niesprzedanej pracy.
Galeria lub antykwariat
Za: sprzedaż od ręki albo w komisie, bez terminu aukcji.
Przeciw: galeria musi zarobić na odsprzedaży, więc oferta za zakup od razu jest zwykle niższa od ceny, za którą praca potem wisi. W komisie pieniądze dostajesz dopiero po sprzedaży.
Kolekcjoner prywatny
Za: bez prowizji i opłat, konkretna kwota od razu, szybka płatność, pełna dyskrecja.
Przeciw: jeden kupujący zamiast całej sali. Przy dziele naprawdę wybitnym aukcja może dać więcej, dlatego warto znać ceny z kroku 2.
Ogłoszenie w internecie
Za: pełna kontrola nad ceną.
Przeciw: mało kupujących szuka tam dzieł sztuki, a dużo jest prób oszustwa (patrz niżej). Kupujący nie ma też jak sprawdzić autentyczności, co obniża cenę.
Uczciwie: przy dziele wybitnym i w dobrym stanie warto rozważyć dużą aukcję. Sprzedaż bezpośrednia ma przewagę przy pracach mniejszych, grafikach, obiektach w gorszym stanie, niekompletnych tekach, a także wtedy, gdy liczy się czas i dyskrecja.
Sześć zdjęć i wymiary
Do wstępnej wyceny wystarczy telefon. Fotografuj w dzień, przy oknie, bez lampy błyskowej. Jeśli praca jest za szkłem, nie wyjmuj jej z ramy.
Co sfotografować
1. Całość na wprost.
2. Sygnaturę w zbliżeniu.
3. Całe odwrocie.
4. Etykiety, pieczątki, napisy.
5. Fragment w świetle bocznym (widać fakturę).
6. Uszkodzenia, jeśli są.
Co napisać
Wymiary samej pracy w centymetrach, nie ramy. Skąd pochodzi (spadek, zakup, prezent) i od kiedy jest w rodzinie. Wszystko, co jest napisane na odwrociu.
Podatek i formalności
Podatek dochodowy
Sprzedaż rzeczy ruchomej przez osobę prywatną (poza działalnością gospodarczą) jest objęta PIT tylko wtedy, gdy następuje przed upływem pół roku, licząc od końca miesiąca, w którym rzecz nabyto. Obraz posiadany dłużej można sprzedać bez podatku dochodowego.
Art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. d ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Przy spadku lub wątpliwościach co do daty nabycia warto zapytać doradcę podatkowego albo Krajową Informację Skarbową.
Wynagrodzenie dla twórcy
Gdy dzieło odsprzedaje zawodowo dom aukcyjny, galeria lub marszand, twórcy albo jego spadkobiercom należy się procent od ceny: 5% do równowartości 50 000 euro, potem stawki malejące, łącznie najwyżej 12 500 euro. Nie dotyczy cen poniżej 100 euro. Obowiązek zapłaty ciąży na sprzedawcy zawodowym.
Art. 19–19³ ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych.
Wywóz za granicę
Sprzedaż kupującemu z zagranicy albo zagranicznemu domowi aukcyjnemu może wymagać pozwolenia na stały wywóz. Dotyczy to dzieł starszych niż 50 lat o wartości powyżej progu: obrazy 40 000 zł, akwarele, gwasze i pastele 16 000 zł, rysunki 12 000 zł, oryginalne grafiki i plakaty 16 000 zł, rzeźby 20 000 zł. Dzieła żyjących artystów pozwolenia nie wymagają.
Art. 51 ust. 1 i art. 59 ust. 1 pkt 6 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.
Kilka zasad, które chronią sprzedającego
- Nie oddawaj pracy bez pokwitowania. Przy oddaniu do wyceny lub do komisu poproś o pisemne potwierdzenie z opisem, wymiarami i zdjęciem stanu.
- Nie wysyłaj obrazu przed zapłatą. I nie klikaj w linki do „odbioru płatności” przysyłane przez nieznanych kupujących z ogłoszeń.
- Nie płać z góry za „certyfikat autentyczności” komuś, kto jednocześnie oferuje kupno. Rzetelna opinia nie zależy od tego, czy sprzedasz.
- Nie rozdzielaj kompletów (tek graficznych, par, cykli) przed wyceną. Komplet jest zwykle wart więcej niż suma części.
- Porównaj co najmniej dwie oferty i ceny z archiwów aukcyjnych, zanim się zdecydujesz.
Kogo szukam
Kupuję prace poniższych artystów, a jeśli Twojego artysty tu nie ma, i tak napisz. Na stronie każdego artysty jest opis poszukiwanych prac.